“Kijk nou wat je doet,” zou fotograaf Jeroen Hofman wel willen roepen naar iedereen met bouwplannen aan de kust. Vanaf een hoogwerker, een ladder of een helikopter ziet hij met lede ogen toe hoe de Haagse kuststrook in rap tempo verandert. Hij legt de aanwezige schoonheid vast – van Wassenaar tot de Zandmotor – en zoekt naar parallellen met schilderijen van de Haagse School.
“Als ik, gehuld in een geel hesje en met een helm op, op een hoogwerker sta,” zegt Jeroen Hofman, “val ik nauwelijks op. Mensen kijken niet eens, ze denken dat ik bouwvakker ben of opzichter.” Sinds het voorjaar van 2024 richt hij zijn camera op de Haagse kust. Hij werkt aan een langlopende serie die in 2029 zal resulteren in een boek en een expositie in Museum Panorama Mesdag. Het project begon in samenwerking met Hotel de Plesman. Voor hun art collection maakte hij een serie beelden met als thema water en kust. De werken van anderhalf bij twee meter hangen nu in de liftschachten en gangen van het voormalige KLM-gebouw.
Kijkdooseffect
“Vanaf een paar meter hoogte is alles net een toneelstuk van het leven. Op een drukke stranddag krioelt alles door elkaar,” verwijst hij naar de drukke strandfoto, bij Scheveningen. “Het is een smeltkroes van de stad. Van boven zie je veel meer details, bijvoorbeeld het uitstrooien van as van een geliefde bij de kleine armen van de havenhoofden. Ook de verschillen per deel van het strand vallen me op: toeristen gaan naar Scheveningen, Hagenaars en Hagenezen zonnebaden bij Kijkduin en expats bij Wassenaar. Dat hoge standpunt geeft gelaagdheid aan het landschap. Je kijkt niet tegen de scene aan, maar er overheen. Doordat ik ver naar achter kan kijken, ontstaat een kijkdooseffect. Het heeft lang geduurd voordat ik een onderscheidende stijl had, dit is mijn handtekening geworden.”
De paarden lijken zo weggelopen uit het deel van Panorama Mesdag dat Breitner rond 1880 schilderde.
Kapotte camera
Jeroen sjouwt vaak met een ladder rond die hem 4 tot 5 meter boven de grond verheft. Ook gaat hij regelmatig op pad met een hoogwerker van de firma Boels waardoor hij 15 tot 20 meter boven het land uitsteekt. “Om een nog groter overzichtsbeeld te maken huurde ik in mei 2024 een helikopter. Daarvoor koos ik een bewolkte dag, dat geeft tekening in de lucht. Tijdens de vlucht voor deze luchtfoto gingen mijn zoontje van toen 11 jaar oud en een vriendje mee. We zaten helemaal in de riemen en ik hing half buitenboord via de open deur. Na vijf minuten in de lucht hield mijn camera ermee op. Je moet weten, zo’n vlucht kost €2.500. Gelukkig had ik in die eerste minuten een goed beeld gemaakt; voor de jongens hebben we daarna nog even doorgevlogen. Veel fotografen gebruiken tegenwoordig een drone, maar voor mij werkt dat niet. Mijn camera past er niet onder en ik wil niet op een scherm kijken, maar direct door de zoeker.” Op ieder beeld staat de horizon in het midden, ook zorgt Jeroen altijd voor een goede compositie. Dat is bijvoorbeeld te zien bij ‘Kijkduin’. Dan wacht ik net zo lang tot er een mooie verdeling over het vlak is en er aan de randen geen mensen zijn. Ik kan gerust drie, vier uur in dat bakje staan en soms ga ik vijf keer terug naar dezelfde plek.”Hij ziet de Haagse kust in rap tempo veranderen. “Het wordt helaas steeds verder dichtgebouwd. Denk aan het nieuwe hotel dat vanaf het strand zo duidelijk te zien is, het Norfolkterrein, Nieuw Kijkduin en straks het project Mares vlakbij La Cantina. Ik ben benieuwd of het deel naar Kijkduin open blijft. Het moet niet als de Belgische kust worden.”
Storm op komst bij het havenhoofd. De fotograaf ontdekte vanaf zijn hoogwerker dat er bij de kleine arm vaak as wordt uitgestrooid.
Een drukke stranddag op Scheveningen. Jeroen kiest vaak voor de horizon in het midden van het beeld, ook het looppad splitst het beeld in tweeën.
Jeroen staat gerust drie, vier uur in het bakje van een hoogwerker
Schevenings bloed
Jeroen (net 50) herinnert zich de leegte van vroeger op Scheveningen. “Er waren allemaal braakliggende terreinen. Als jongetje op bezoek bij mijn opa en oma ging ik kibbeling en haring halen bij Simonis. Mijn overgrootmoeder liep nog in dracht, in rouwdracht. Haar vader en broer waren op zee achtergebleven toen ze getroffen werden door een zeemijn uit de Eerste Wereldoorlog. Er is heel veel leed geleden op Scheveningen.” Hij groeide op in Brabant en verhuisde in 1998 naar Den Haag toen hij aan de Fotoacademie ging studeren. “Den Haag en Scheveningen zijn heel vertrouwd voor me. Telkens als ik hier ben, voelt het als thuiskomen. In mijn studietijd was ik heel veel op het strand te vinden. Lekker chillen, vrienden die bij strandtenten werkten. Ik had altijd zand in mijn schoenen. De mentaliteit en humor vind ik mooi. Dan sjouw ik rond met een ladder en zijn er mannen die me herkennen. ‘Ben je er nou alweer, kom je lantaarnpalen repareren?’ roepen ze dan. Ook stuitte ik op de Zuidpier eens op twee boa’s terwijl ik op een hoogwerker stond en het hard waaide. “Eerst zeiden ze dat ik meteen een boete zou krijgen, het was ook gevaarlijk. Maar toen ik een boekje met mijn werk liet zien, draaide hun strengheid om in trots en mocht ik zonder bon vertrekken. Ik vraag liever om vergiffenis dan om een vergunning.”
Jeroen is trots dat zijn beeld van de Surfschool onlangs door het Fotomuseum Den Haag is verworven. In 2022 had hij daar zijn eerste
solo-expositie.
Kiters bij de Zandmoter onder Haagse School-wolken.
“Ik vraag liever om vergiffenis dan om een vergunning”
Verwijzingen naar Haagse School
In zijn werk zitten veel parallellen met de schilderijen van de Haagse School, waar hij uitgebreid onderzoek naar deed. Waar mogelijk probeert hij eigentijdse varianten van werken van Mesdag, Breitner en Israëls te maken. De paarden in de vloedlijn tijdens Prinsjesdag 2025 lijken zo weggelopen uit het deel van het doek dat Breitner schilderde in het grote panorama van Mesdag. “De werken knipogen naar elkaar. Je ziet hoe het strand door de jaren heen op dezelfde manier gebruikt wordt. Alleen waren er toen geen surfers op zee.” Inmiddels heeft hij vrijwel alle grote strandscenes die hij voor ogen had vastgelegd. “Dat zijn de moeilijkste beelden om te maken. Wat ik graag aan de serie wil toevoegen, zijn de verschillende seizoenen in het Speelbos in Meijendel. En toen er sneeuw lag in de duinen was ik helaas op reis in het buitenland. De Nieuwjaarsduik is al twee keer niet doorgegaan. Op 1 januari van dit jaar stond ik helemaal klaar toen de duik werd afgelast. Ik weet precies waar ik de volgende keer ga staan, tot op de centimeter. Ook speur ik graag naar spontane momenten, zoals cruisende mannen in de duinen.”
Hij is trots dat zijn beeld van de Surfschool onlangs door het Fotomuseum Den Haag is verworven. Nadat hij daar zijn eerste solo-expositie had, ‘Eiland’ over de Waddeneilanden, richt hij zich helemaal op vrij werk. “Lange tijd heb ik commerciële fotografie gedaan en nu stop al mijn geld in mijn projecten. Ik wil graag iets nalaten.”
jeroenhofman.com
Galerie Wouter van Leeuwen Amsterdam
📸 Jeroen Hofman, Koos Breukel (portret)
✍️ Caroline Ludwig